28/04/2010 - Pachauri roept EU-landen op tot voortrekkersrol inzake kennisontwikkeling

Gerelateerde berichten

Efficiënter = duurzaam (07 Februari 2012)

Eerste 'Deep Geothermal Market Report' gepubliceerd (02 Februari 2012)

Power-Link Belgische winnaar Energy Globe Award (06 December 2011)

ANTWERPEN - IPCC-voorzitter Rajendra Pachauri werd eredoctor aan de UA en gaf een druk bijgewoonde masterclass.

Donderdag 29 april 2010 was IPPC-voorzitter en Nobel-prijswinnaar Rajendra Pachauri te gast in Antwerpen. Hij werd er benoemd tot eredoctor aan de Universiteit Antwerpen. Aansluitend bij deze plechtigheid gaf dr. Pachauri een druk bijgewoonde masterclass.

Redenen tot bezorgdheid

Gepeild naar wat hij in de klimaatverandering zelf het meest zorgwekkend vindt, wees hij op de plotse veranderingen die dreigen plaats te vinden als de klimaatveranderingen echt de pan uitslaan: als de ijskap van Groenland bijvoorbeeld veel sneller dan verwacht smelt, dan zal dit voor een zeespiegelstijging zorgen van ettelijke meters. Ook de verzuring van de oceanen is een zeer ernstig probleem, dat op zich al ernstig genoeg is om drastische CO2-emissiereducties te rechtvaardigen, aldus Pachauri.
Dat bijna een derde van de nu levende soorten met uitsterven bedreigd worden, als de klimaatveranderingen niet worden gecounterd baart eveneens grote zorgen. De gevolgen van een dergelijk groot verlies aan biodiversiteit, samen met de ecosysteemdiensten die daarbij horen, zouden niet te overzien zijn, aldus de klimaatwetenschapper.

Het bewustzijn moet groter

De enorme complexiteit van de klimaatproblematiek is een ander heikel punt. Pachauri onderstreepte dan ook het grote belang van voortdurende inspanningen om het bewustzijn over de klimaatopwarming te blijven vergroten. Dat kan alleen via een breed communicatieplatform van kenniscentra, onderwijsinstellingen, ngo’s, overheden,…
De media spelen hierbij een cruciale rol, maar even belangrijk is het volgens Pachauri dat al deze organisaties – en ook individuen – elk op hun eigen terrein inspanningen leveren om hun voetafdruk te verkleinen. Dat ze ook uitpakken met deze resultaten. Zo vergroot het draagvlak voor klimaatbeleid en tonen ze duidelijk aan dat de transitie naar een duurzame samenleving wel degelijk kan. En, zo vertalen ze ook op een zichtbare en tastbare manier wat duurzame ontwikkeling in feite betekent. Want, zo liet dr. Pachauri verstaan, duurzaamheid is een ronkende term, die te pas en te onpas wordt gebruikt, maar niet altijd met de beste bedoelingen.

Met hoogtemeter EN parachute

De bottom-upbenadering van het klimaatprobleem is uiterst belangrijk, beklemtoonde de klimaatwetenschapper, net als een verdere ontplooiing van het internationale klimaatbeleidsproces. Maar ook het verder bestuderen van de mondiale klimaatprocessen moet hoog op de maatschappelijke agenda blijven staan. Pachauri erkende dat de wetenschap daarbij zal moeten leren om zorgvuldiger om te springen met onzekerheid dan voorheen. Het is in elk geval essentieel dat duidelijk wordt aangeven waar de knelpunten liggen en dit in een taal die beleidsmensen begrijpen, zodat die de juiste prioriteiten kunnen leggen. In het het 5de assessmentrapport, dat momenteel wordt voorbereid door het IPCC, wordt daar in elk geval meer aandacht aan besteed dan in het 4de IPCC rapport het geval was.
Maar, zo ging Pachauri verder, als we het bekijken alsof de wereld in vrije val is, een metafoor geleend van de econoom Herman Daly, dan gaat het er niet om wat we nu eerst nodig hebben: de hoogtemeter of de parachute, we hebben de twee tegelijk nodig, aldus Pachauri. Volgens dezelfde metafoor zullen we bovendien ook een raket moeten bouwen die ons weer op de gewenste hoogte brengt.

Nood aan een grote shift

De uitdagingen waar we voor staan zijn dus niet min, maar toch niet onmogelijk. De nodige aanpak om de CO2 uitstoot terug te dringen zal weliswaar van regio tot regio verschillen. In zijn eigen land India is de bouwsector bijvoorbeeld een sleutelsector. Maar daar wordt vandaag al aangetoond dat door een slim ontwerp van gebouwen grote stappen vooruit kunnen gezet worden inzake energieëfficientie, en het integreren van hernieuwbare energie. Dit vraagt een beleid dat incentives geeft, dat foute praktijken ontmoedigt, dat regels oplegt en dat investeert in onderwijs. Want architecten, bouwprofessionals en consumenten moeten op de hoogte zijn van wat vandaag al kan en wat niet.

Een dergelijke grote shift is volgens Pachauri noodzakelijk in de bouwsector, maar ook in die van het transport, de industrie en, last but not least, bij de consumenten. Want met een voorspelde wereldbevolking van bijna 9 miljard mensen in 2050 is het verderzetten van de gangbare consumptiepatronen gewoonweg onmogelijk. Maar dat betekent in geen geval dat mensen stappen achteruit zouden hoeven te zetten inzake levenskwaliteit. Integendeel, een efficiënter omspringen met grondstoffen en energie en inzetten op hernieuwbare energie komt de levenskwaliteit alleen maar ten goede, is basisvereiste voor het realiseren van een duurzame economische ontwikkeling, genereert jobs, verbetert lokale leefomstandigheden enz.

Ecosysteemdiensten verdienen de aandacht

Met het oog op de internationale klimaatonderhandelingen ziet Pachauri dat ecosysteemdiensten steeds meer aandacht krijgen. Zo acht hij het vrijwel zeker dat de zgn. REDD’s (reductie van CO2-uitstoot door het tegengaan van ontbossing en de daarbij horende landdegradatie) een belangrijke rol zullen krijgen in een nieuw internationaal klimaatakkoord. Dit zou de aanvaarding betekenen van een belangrijk principe, dat ook toepasbaar is voor andere ecosystemen en ecosysteemdiensten, bv. zoals die geleverd door wetlands en kustgebieden.

Oog voor ongelijkheid

Een ander uiterst belangrijk element in de internationale besprekingen is de billijke verdeling van lasten en baten tussen arme en rijke landen, tussen koolstofintensieve en koolstofarme samenlevingen. Pachauri citeerde hier veelzeggend Gandi: “Some live simply, others simply live”. Pachauri noemde het ook geen toeval dat in New Orleans, na het passeren van orkaan Katrina, de armste inwoners het zwaarst getroffen werden. In een nieuw klimaatakkoord is het essentieel dat dergelijke ongelijkheid wordt aangekaart.

Kennis is macht

Om de vereiste transitieprocessen op gang te brengen is kennisontwikkeling onontbeerlijk. Kennisinstellingen zoals universiteiten, hogescholen, denktanks,... spelen een extreem belangrijke rol, beklemtoonde Pachauri. Niet alleen helpen deze instellingen de maatschappij (consumenten, producenten, beleidsmakers,..) door de vage term duurzaamheid te vertalen naar de praktijk. Wanneer de ontwikkelde kennis en expertise bovendien wordt geïntegreerd in domeinen zoals engineering, economie, sociale en bestuurswetenschappen, dan zijn snel grote stappen voorwaarts mogelijk. Volgens Pachauri zijn de EU-landen uitstekend geplaatst om in deze intellectuele capaciteitsontwikkeling een grote voorsprong te nemen.

Auteur: Chris Jacobson, wetenschappelijk medewerker ARGUS